Rejestracja spółki na Ukrainie może wydawać się naturalnym pierwszym krokiem, ale często jest dopiero konsekwencją wcześniejszych decyzji: modelu sprzedaży, podatków, logistyki, zatrudnienia i odpowiedzialności operacyjnej. Jeśli firma zacznie od formalności, a nie od strategii wejścia na rynek, może szybko zablokować sobie elastyczność działania i narazić się na niepotrzebne koszty. Dopiero po odpowiedzi na kilka kluczowych pytań warto zdecydować, czy spółka na Ukrainie jest potrzebna i w jakiej formie.
Do napisania tego artykułu skłoniła mnie kolejna rozmowa z klientem, który zwrócił się z pytaniem o rejestrację spółki na Ukrainie.
Rozmowa zaczęła się bardzo konkretnie. Klient wiedział, czego chce – przynajmniej na poziomie decyzji: „wchodzimy na Ukrainę”. Miał produkt, miał doświadczenie w Polsce, widział potencjał rynku. Naturalnym kolejnym krokiem, w jego rozumieniu, była właśnie rejestracja spółki.
I w tym miejscu rozmowa zaczęła się robić ciekawa. Bo już po kilku minutach było jasne, że za tą decyzją nie stoi jeszcze realny model działania. Była intencja, była energia, była gotowość – ale brakowało odpowiedzi na pytania, które w praktyce decydują o tym, czy projekt będzie działał, czy zacznie się komplikować od pierwszych tygodni. To nie jest odosobniona sytuacja. Wręcz przeciwnie – to jeden z najczęstszych punktów wyjścia.
Dlaczego większość zaczyna od rejestracji?
Rejestracja spółki jest czymś namacalnym. To konkretny krok, który daje poczucie, że „już działamy”. W wielu krajach to rzeczywiście pierwszy etap wejścia na rynek, więc intuicyjnie przenosimy ten schemat na Ukrainę. Problem polega na tym, że Ukraina bardzo często nie wybacza takich uproszczeń. Tutaj sama rejestracja spółki rzadko kiedy rozwiązuje jakikolwiek problem biznesowy. Ona go dopiero otwiera. Z naszej perspektywy – a mówimy tu o projektach realizowanych przez lata, w różnych branżach i w różnych modelach współpracy – rejestracja spółki niemal nigdy nie jest początkiem procesu. Jest jego konsekwencją.
Co dzieje się, gdy zaczynamy od złej strony
W trakcie takich rozmów bardzo często pojawia się ten sam scenariusz. Spółka zostaje zarejestrowana. Formalnie wszystko jest w porządku. Dokumenty się zgadzają. Struktura istnieje.
I dopiero wtedy zaczynają się pytania:
- czy na pewno dobrze dobraliśmy formę działalności
- czy relacje pomiędzy wspólnikami są właściwie zabezpieczone
- jak w praktyce będzie wyglądać sprzedaż
- czy lepiej działać samodzielnie, czy przez partnera
- jak rozwiązać kwestie operacyjne, które wcześniej nie zostały przemyślane
Zamiast uporządkowanego wejścia na rynek pojawia się etap korekt. A każda korekta na tym poziomie oznacza czas, koszty i – co najważniejsze – ryzyko.
Rejestracja jako efekt decyzji, nie ich początek
Z naszego wieloletniego doświadczenia wynika bardzo jasno: rejestracja spółki powinna być jednym z ostatnich kroków, a nie pierwszym.
Dlaczego?
Bo wszystko, co dzieje się wcześniej, bezpośrednio wpływa na to, jak ta spółka będzie wyglądała i jak będzie funkcjonować.
To wcześniejsze decyzje definiują:
- strukturę właścicielską
- sposób podejmowania decyzji
- model sprzedaży
- poziom kontroli nad działalnością
- sposób zabezpieczenia interesów
Jeżeli te elementy są przemyślane, rejestracja staje się formalnością. Jeżeli nie – staje się źródłem problemów.
Etap, którego najczęściej brakuje
To, czego najczęściej brakuje przed rejestracją, to etap spokojnego, uporządkowanego zaprojektowania działalności. Nie chodzi o tworzenie skomplikowanych analiz czy dokumentów. Chodzi o zrozumienie, jak ten biznes ma działać w realiach ukraińskich.
W praktyce oznacza to odpowiedzi na kilka kluczowych pytań:
- czy chcemy budować własną strukturę, czy opierać się na partnerze
- gdzie będzie faktyczne centrum decyzyjne
- jak będą wyglądały przepływy finansowe i operacyjne
- jakie ryzyka są akceptowalne, a jakie wymagają zabezpieczenia
To jest moment, w którym projekt „nabiera kształtu”.
Ukraina to nie tylko przepisy
Jednym z największych błędów jest traktowanie Ukrainy wyłącznie przez pryzmat regulacji prawnych. Oczywiście – przepisy są ważne. Ale równie istotna jest praktyka ich stosowania. W wielu przypadkach to nie zapis w ustawie decyduje o powodzeniu projektu, tylko sposób działania instytucji, dynamika relacji biznesowych i realia operacyjne. Dlatego rejestracja spółki nie może być oderwana od tego kontekstu.
Jak to wygląda w dobrze przygotowanym projekcie
W projektach, które są dobrze przygotowane, moment rejestracji wygląda zupełnie inaczej. Nie ma pośpiechu, nie ma improwizacji, nie ma „zobaczymy, jak to wyjdzie”.
Jest natomiast:
- jasno określony cel działalności
- przemyślana struktura
- uporządkowany model działania
- świadomość ryzyk i ich konsekwencji
W takiej sytuacji rejestracja spółki jest naturalnym krokiem. Nie budzi wątpliwości, nie generuje dodatkowych pytań, nie wymaga korekt. Jest po prostu kolejnym etapem procesu.
Rejestracja spółki na Ukrainie jest ważna. Bez niej działalność nie istnieje formalnie. Ale to nie znaczy, że powinna być pierwszym krokiem. Z doświadczenia wynika, że projekty, które zaczynają się od rejestracji, bardzo często wymagają później korekt. Projekty, które zaczynają się od przemyślenia modelu działania – przebiegają spokojniej, szybciej i bezpieczniej.
Dlatego jeżeli pojawia się decyzja o wejściu na Ukrainę, warto na chwilę zatrzymać się przed pierwszym formalnym krokiem.
Nie po to, żeby opóźniać działanie.
Po to, żeby zrobić je raz – i zrobić je dobrze.
Zapraszamy do konsultacji ze specjalistami posiadającymi wieloletnie doświadczenie we wprowadzaniu firm i produktów na rynek ukraiński. Dane zawarte są w zakładce kontakt.
O autorze:
Mariusz Tywoniuk – nadzór projektu. Wspólnik Kancelarii Prawnej Tywoniuk & Skórska. Prokurent Grupy OCG.
Prawnik, specjalista z zakresu prawa obrotu gospodarczego. Praktykę w tym obszarze prowadzi od 1998 roku. Obecnie Wspólnik Kancelarii Prawnej Tywoniuk & Partners i prokurent Grupy OCG realizujących obsługę inwestycji zagranicznych inwestorów zagranicznych w Polsce i polskie inwestycje na Ukrainie. Przekształcenia podmiotów prawa handlowego, procesy naprawcze, restrukturyzacyjne, przygotowanie i sprzedaż spółek handlowych oraz obsługę prawną firm. Od roku 2010 jest zaangażowany w zacieśnienie wymiany handlowej z Ukrainą, W roku 2015 został dyrektorem rzeszowskiego przedstawicielstwa Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej w Warszawie. W 2015 roku wyróżniony przez Bank Światowy dyplomem uznania za wkład w rozwój przedsiębiorczości, a w 2018 roku wyróżniony przez PUIG Polsko Ukraińską Buławą Gospodarczą za wyjątkowy wkład pracy w rozwój polsko – ukraińskiej współpracy gospodarczej. Obecnie jest członkiem prezydium zespołu ds. międzynarodowych Rady Gospodarczej przy prezydencie miasta Rzeszowa oraz Członkiem Rady Biznesu przy Wydziale zarządzania politechniki Rzeszowskiej im. Ignacego Łukasiewicza. Jako doktorant Wydziału Prawa Uniwersytetu SWPS prowadzi badania naukowe nad zagadnieniami prawa obrotu gospodarczego. Jest absolwentem Wydziału Prawa Uniwersytetu SWPS w Warszawie, gdzie ukończył studia jednolite na kierunku: Prawo. Ukończył studia podyplomowe – Prawo gospodarcze na Katedrze Prawa Cywilnego i Gospodarczego wydziału Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Uzyskał tytuł magistra zarządzania realizując specjalność Rachunkowość w Zarządzaniu finansami Przedsiębiorstw na Wydziale Zarządzania Politechniki Rzeszowskiej oraz tytuł licencjata Europeistyki na Wydziale Administracji Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Ukończył studia pierwszego stopnia: Współczesne Stosunki Międzynarodowe na Wydziale Nauk Politycznych Wyższej Szkoły Humanistycznej w Pułtusku. Dodatkowo od 2012 roku zajmuje się problematyką prawną szeroko rozumianej ekonomii społecznej. Pełni funkcje doradcze na rzecz podmiotów ekonomii społecznej oraz jest doradcą OWES i Lustratorem Spółdzielni. Od 2014 roku wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej Ogólnopolskiego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Socjalnych w Warszawie. Autor szeregu prawniczych publikacji w obszarze prawa obrotu gospodarczego, spółek kapitałowych oraz spółdzielni socjalnych. Uczestnik i prelegent konferencji krajowych i międzynarodowych.